Kıdem Tazminatı Nedir?

kıdem tazminatı
kıdem tazminatı

Kıdem tazminatı, işçinin çalıştığı işten ayrılırken verdiği emeğinin karşılığında alınan bir ücrettir. Kıdem tazminatı alınabilmesi için yasaca ifade edilen bir dizi koşulun gerçekleşmesi gerekir. Kıdem tazminatı alınmasına hak kazandıracak sebeplerden ilki; işçinin, işvereninin işyerinde veya işyerlerinde en az bir yıl süreyle çalışıyor olması gereklidir. İşçi ile işveren arasındaki iş sözleşmesi eğer belirli süre iş sözleşmesi ise istisnaları olmakla birlikte bu durumda kıdem tazminatı alınamaz.

Kıdem tazminatı, çalışanın temel haklarından biridir. Kıdem tazminatı, çalışanın düzenli biçimde aynı işyerinde veya işverenin diğer işyerlerinde çalışarak iş katma değer üretmesine katkı sağlar. Uygulamada genellikle görülen; işverenlerin uzun bir süre çalışan işçilerine kıdem tazminatı ödemek yerine herhangi bir nedenle söz konusu işçiyi işinden çıkarıp yeni bir işçi alarak ucuz işgücü sağlama yönündedir.

İşçinin Kıdem Tazminatı Almasını Sağlayan Durumlar

  • İşçi, işveren tarafından haksız biçimde ücretsiz izne çıkarıldı ise,

  • İşverenin işçiye baskı, tehdit, hakaret ve yıldırma politikası gütmesi ve mobbing uygulaması

  • İşverenin sağlaması gereken iş güvenliğini sağlamaması ve bu durumdan kaynaklı iş kazası geçirilmesi

  • Yasal emekliliğin kazanılması

  • Ücret ödemesinin gayri resmi yollar ile yapılması

  • Hatalı ve eksik sigorta primleri

  • Fazla mesai karşılığının eksik ödenmesi ya da hiç ödenmemesi

  • Ücret ödemelerinin üç haftadan daha fazla gecikerek ödenmesi veya eksik ödenmesi

  • İkramiyeden kaynaklanan alacakların eksik ya da hiç ödenmemesi

  • Hafta tatilinden kaynaklı ödemelerin eksik ya da hiç ödenmemesi

  • Genel tatil ve ulus bayramlarında ifa edilen çalışmalara karşılık ödenmesi gereken ücretin ödenmemesi ya da eksik ödenmesi

  • Erkek işçinin askerlik hizmetine ayrılması

  • Kadın işçinin evlenmesi halinde evliliğin başlangıcından itibaren bir yıl süreyle kendi isteğiyle iş akdini sonlandırması

  • İşçinin ölmesi halinde (yasal mirasçıları)

  • İş akdinin hiçbir gerekçe sunulmaksızın sonlandırılması

  • Kadın işçinin gebeliği sebebiyle işten çıkarılması

Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Kıdem tazminatının nasıl hesap edileceği, birçok işçi tarafından merak edilir. Kıdem tazminatı hesabında, her geçmiş yıl için otuz günlük brüt tutar hesaba eklenir. Tazminatın hesaplanması aşamasında işçinin en son ay aldığı ücret esas alınır. Kıdem tazminatı ücretinin belirlenmesinde birçok parametre etkilidir. Bunlar;

  • Aile Ve Çocuk Yardımı

  • Eğitimi Ve Sağlık Yardımı

  • Sosyal Yardım

  • Konut Ve Yakacak Yardımı

  • Market Yardımı

  • Yemek Ve Yol Masrafları

Kıdem tazminatı için her yıl devlet tarafından bir tavan tutar belirlenir. Kıdem tazminatı bu tutardan daha yüksek olamaz.

İşçinin Kıdem Tazminatı Alamayacağı Haller

  • İşçinin Sadakat Yükümlülüğüne Aykırı Davranışı:

İşçi, iş ilişkisinin sürdüğü sırada işverenine karşı sadakatsiz davranışlarda bulunmamalıdır. İşçinin, sadakatten yoksun davranışlarda bulunması durumunda işveren, işçi ile yapılan iş sözleşmesini haklı gerekçeyle sonlandırabilir. İşçinin sadakat borcu; işverenin ifa ettiği iş ve işçinin çalıştığı işyeri ile ilgili menfaati koruyarak bu hususlarda zarar verici ve riske edici davranışlardan uzak durmasıdır. Bu durumda çalışan, kıdem tazminatı alma hakkını kaybeder.

  • İşçinin Şahsi Kusuruyla Sağlığını Kaybetmesi Durumu:

İşçi, şahsi davranışları ve tercih ettiği olağan dışı yaşama alışkanlığı nedeniyle sağlığını kaybeder ve bu nedenle ardı sıra üç iş günü işine devam edemezse veya bir ay içinde toplam beş iş günü işe gitmez ise bu durumda işveren iş sözleşmesini sonlandırabilir.

İşçinin sağlığa zararlı maddelerden alkol ve uyuşturucuya bağımlılığı sebebiyle üç gün art arda ya da bir ayda toplam beş iş günü işine gitmezse bu durumda işveren tarafından iş akdi sonlandırılabilir. Bu durumda çalışan, kıdem tazminatı alma hakkını kaybeder.

  • İş Akdi Yapılırken Yanıltıcı Beyanda Bulunulması:

İşçi ile işveren arasında ister yazılı ister sözlü olarak yapılan iş akdi esnasında; işe alınmak için yalan, yanıltıcı ve yanlış bilgiler verilmesi halinde işveren tarafından iş akdi haklı gerekçe ile sonlandırılabilir. İş sözleşmesinin yapıldığı sırada işçinin kendisine ait nitelikleri, yetenekleri, ustalıkları ve becerileri doğru biçimde aktarmalıdır. Eğer söz konusu işin esaslarına aykırı biçimde yanıltıcı ifadeler söylendi ve bu durum işin ifa edilememesine neden olduysa bu durumda kıdem tazminatı almak mümkün değildir.

  • İşçinin İşverene ve Ailesine Menfi Davranışları:

İşveren ve aile efradına karşı şeref, onur ve haysiyet kırıcı sözler söylemek, iş akdinin haklı gerekçe ile feshedilmesine neden olur. Zira işçi, işverenine karşı iyi niyet ve genel ahlak kurallarına tabi hareket etmek durumundadır. Genel ahlak kurallarına uygun hareket etmek hem işçi hem de işveren için geçerli bir durumdur. Bu durumda çalışan, kıdem tazminatı alma hakkını kaybeder.

  • İşçinin İş Yerinde Suç Sayılan Eylem(ler)i İşlemesi:

İşçinin işyerinde çalışırken suç olarak tanımlanan fiillerden kaçınması gerekir. Örneğin; çalışma arkadaşına cinsel tacizde bulunması, işyerinde uyuşturucu kullanması, güveni kötüye kullanması, hırsızlık yapması, gaspta bulunması halinde iş akdi feshedilir. Haklı gerekçeyle feshedilen iş akdi sonrasında işçinin kıdem tazminatı alması mümkün değildir.

  • İşçinin Mesleki Sırları İfşa Etmesi:

İşçi, çalıştığı işyerinde öğrendiği, işvereninden duyduğu mesleki sırları ifşa ediyor ve üçüncü kişilerin öğrenmesine imkan tanıyorsa bu durumda iş sözleşmesi feshedilebilir. Bu durumda çalışan, kıdem tazminatı alma hakkını kaybeder.

  • İşçinin Yedi Gün ve Daha Fazla Hapis Cezası Alması:

Çalışan, çalıştığı yerde yedi günden daha fazla hapis cezası gerektiren suçları işler ve bu ceza ertelenemeyen bir suç olursa bu durumda iş sözleşmesi, işveren tarafından feshedilebilir. Bu durumda çalışan, kıdem tazminatı alma hakkını kaybeder.

  • İşçinin İşe Olan Devamsızlığı:

Çalışan, işvereninin müsaadesi olmaksızın ya da haklı bir sebebe dayanmaksızın peşi sıra iki iş günü işe gitmemesi veya bir ay süreyle iki kez herhangi bir tatil gününden sonra gelen işgününde işe gitmemesi ya da bir ay süreyle toplam üç işgünü için devamsızlık yapması, haklı gerekçeyle iş akdinin feshedilmesine bir sebeptir. Bu durumda çalışan, kıdem tazminatı alma hakkını kaybeder. Somut olaylar değerlendirildiğinde, akdinin sonlandırılmasında en sık öne sürülen gerekçe devamsızlıktır.

  • İşçiden Kaynaklanan İş Güvenliği Zafiyeti:

İşçinin şahsi isteğiyle iş güvenliğinde bir zafiyet gelirse ve işyerinde bulunan mal, makine ve diğer eşyaları 30 günlük ücretiyle ödenemeyecek biçimde zarara uğratırsa bu durumda işveren ile çalışan arasında iş akdi haklı gerekçe ile sona erdirilebilir. Bu durumda çalışan, kıdem tazminatı alma hakkını kaybeder.

  • Zorlayıcı Neden:

Çalışanı, çalıştığı yerden bir haftadan daha çok olmak kaydıyla çalışamayacak biçimde engelleyecek nedenin meydana gelmesi halinde iş akdi, işveren tarafından haklı gerekçe sonlandırılabilir. Bu durumda çalışan, kıdem tazminatı alma hakkını kaybeder.

Kıdem Tazminatı Avukatı

Kıdem tazminatı davaları, başta İş Hukuku olmak üzere usule dayalı birçok teknik bilgi ve hukuki birikim ister. Bu bakımdan yasal hakların ve menfaatlerin kaybedilmemesi, kıdem tazminatının tam ve eksiksiz alınması için alanında liyakat sahibi profesyonel bir kıdem tazminatı avukatı nezaretinde hareket etmek oldukça isabetli olacaktır.

Meta Etiket: Site kullanıcılarına ve ziyaretçilere sunulmuş Kıdem Tazminatı başlıklı metin sayesinde cevap bekleyen sorular yanıtlanmaktadır.

Şikayet Gönder

Görüş, öneri, istek ve şikayetlerinizi paylaşabilirsiniz. *